Muzikale voetenbank

Er bestaan woorden waarvan je je makkelijk kunt afvragen of ze wel een homoniem kunnen zijn, omdat ze zo duidelijk één betekenis lijken te hebben. Zo'n woord is bijvoorbeeld voetenbank. Daarbij denk je meteen aan een bankje voor onder je voeten. Toch?

Maar nee: er bestaat nog een heel ander woord voetenbank. Dat is namelijk een databank met versvoeten erin. Een versvoet heeft betrekking op de opbouw van een lied- of dichtregel. Louis Grijp van het Meertens Instituut heeft dat systeem twintig jaar geleden ontwikkeld om liederen met elkaar te kunnen vergelijken en melodieën te achterhalen - wat bijzonder goed gewerkt heeft; dankzij zijn vinding weten we nu onder meer hoe de rei in de Gijsbrecht moet hebben geklonken.

Hoe werkt het dan? Neem de volgende (best wel ouderwetse) strofe:

Och hoe veel beter waer het noyt te zijn ghebooren,
En 't licht te missen,
Welcx min soo meenich meenich mensche doet bekooren,
En schendich glissen:
Als uyt voorouwders snoodt te zijn ghesprooten;
En wesen van 't veracht,
Onsuyvere gheslacht,
Verworpen looten?

Tel de benadrukte lettergrepen per regel: 6 2 6 2 5 3 3 2

Noteer het rijmschema (met kleine letters voor het type rijm 'denken - schenken' en hoofdletters voor 'Piet - niet'): a b a b c D D c

Voeg dat samen: 6a 2b 6a 2b 5c 3D 3D 2c

Vervolgens kan in de Nederlandse Liederenbank (sinds vrijdag online) gezocht worden welke liederen allemaal nog meer datzelfde schema hebben. Dikke kans dat ze dan ook op dezelfde wijs gezongen werden, en er is bijna altijd wel een vermelding van de melodie bij een van die liederen. Met een paar tussenstappen is dus heel veel informatie te achterhalen.